การปกครองสมัยอยุธยาตอนกลาง
1991 - 2231
              การปกครองเริ่มตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เป็นต้นมา  หลังจากที่ได้ผนวกเอาอาณาจักรสุโขทัยมาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยา     โดยมีลักษณะสำคัญ 2 ประการคือ
          1. จัดการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง
          2. แยกกิจการฝ่ายพลเรือนกับฝ่ายทหารออกจากกัน
การปกครองส่วนกลาง 
          สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ โปรดฯให้มีตำแหน่งสมุหกลาโหมรับผิดชอบด้านการทหาร นอกจากนี้ยังได้ทรงตั้งหน่วยงานเพิ่มขึ้นมา อีก 2 กรม คือ
            กรมมหาดไทย มีพระยาจักรีศรีองครักษ์เป็นสมุหนายก มีฐานะเป็นอัครมหาเสนาบดี มีหน้าที่ควบคุมกิจการพลเรือนทั่วประเทศ
            กรมกลาโหม มีพระยามหาเสนาเป็นสมุหพระกลาโหม มีฐานะเป็นอัครมหาเสนาบดี มีหน้าที่ควบคุมกิจการทหารทั่วประเทศ
           นอกจากนี้ใน 4 กรมจตุสดมภ์ที่มีอยู่แล้ว ทรงให้มีการปรับปรุงเสียใหม่ โดยตั้งเสนาบดีขึ้นมาควบคุมและรับผิดชอบในแต่ละกรมคือ
  กรมเมือง (เวียง)     มีพระนครบาลเป็นเสนาบดี
  กรมวัง                   มีพระธรรมาธิกรณ์เป็นเสนาบดี
  กรมคลัง                 มีพระโกษาธิบดีเป็นเสนาบดี
  กรมนา                   มีพระเกษตราธิการเป็นเสนาบดี
  การปกครองส่วนภูมิภาค
           สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงยกเลิกการปกครองแบบเดิมทั้งหมด แล้วจัดระบบใหม่ดังนี้
 1 .) หัวเมืองชั้นใน ยกเลิกเมืองหน้าด่านแล้วเปลี่ยนเป็นเมืองชั้นใน มีฐานะเป็นเมืองจัตวา ผู้ปกครองเมืองเหล่านี้เรียกว่า ผู้รั้ง พระมหากษัตริย์จะเป็นผู้แต่งตั้งขุนนางในกรุงศรีอยุธยา ทำหน้าที่ผู้รั้งเมือง ต้องรับคำสั่งจากในราชธานีไปปฏิบัติเท่านั้นไม่มีอำนาจในการปกครองโดยตรง
  2) หัวเมืองชั้นนอก (เมืองพระยามหานคร) เป็นหัวเมืองที่อยู่ภายนอกราชธานีออกไป จัดเป็นหัวเมืองชั้นตรี โท เอก ตามขนาดและความสำคัญของหัวเมืองนั้น เมืองเหล่านี้มีฐานะเดียวกันกับหัวเมืองชั้นใน คือขึ้นอยู่ในการปกครองจากราชธานีเท่านั้น
  3) หัวเมืองประเทศราช ยังให้มีการปกครองเหมือนเดิม มีแบบแผนขนบธรรมเนียมเป็นของตนเอง มีเจ้าเมืองเป็นคนในท้องถิ่นนั้น ส่วนกลางจะไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวในด้านการปกครอง แต่ต้องส่งเครื่องราชบรรณาการมาถวาย

   การปกครองส่วนท้องถิ่น แบ่งการปกครองเป็นหน่วยย่อย โดยแบ่งเป็น
  1) บ้าน หรือหมู่บ้าน มีผู้ใหญ่บ้าน มีผู้ว่าราชการเมืองเป็นหัวหน้า         จากการเลือกตั้งจากหลายบ้าน
  2) ตำบล เกิดจากหลายๆ หมู่บ้านรวมกันมีกำนันเป็นหัวหน้ามีบรรดาศักดิ์เป็น พัน 

  3) แขวง เกิดจากหลายๆ ตำบลรวมกัน มีหมื่นแขวงเป็นผู้ปกครอง
  4) เมือง เกิดจากหลายๆ แขวงรวมกัน มีผู้รั้งหรือพระยามหานครเป็นผู้ปกครอง
  ต่อมาในรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ได้มีการปรับปรุงระเบียบการปกครองทางด้านการทหาร ได้แก่

  1. การจัดทำสารบัญชี (หรือสารบาญชี) เพื่อให้ทราบว่ามีกำลังไพร่พลมากน้อยเพียงใด
  2. สร้างตำราพิชัยสงคราม ซึ่งเป็นตำราที่ว่าด้วยการจัดทัพ      การเดินทัพ การตั้งค่าย การจู่โจมและการตั้งรับ ส่วนหนึ่งของตำราได้มาจากทหารอาสาชาวโปรตุเกส
  3. การทำพิธีทุกหัวเมือง ซักซ้อมความพร้อมเพรียงเพื่อสำรวจจำนวนไพร่พล (คล้ายกับพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณต่อธงชัยเฉลิมพลในปัจจุบัน)

Comment

Comment:

Tweet

#205 By (49.230.137.14|49.230.137.14) on 2015-01-27 19:46

#204 By (125.27.100.69|125.27.100.69) on 2014-12-24 21:49

ยุคอยุธยาตอนกลาง แตกต่างสมัยอยุธยาต้นอย่างไร

#203 By (125.27.100.69|125.27.100.69) on 2014-12-24 21:49

ช่วยทำให้รอดตายขอบคุณค่ะ

#202 By (125.26.111.105|125.26.111.105) on 2014-10-20 13:38

#201 By (49.230.177.25|49.230.177.25) on 2014-07-24 16:43

#200 By (83.167.67.34|148.251.91.38, 83.167.67.34) on 2014-07-15 03:39

#199 By (83.167.67.34|148.251.91.38, 83.167.67.34) on 2014-07-15 03:38

#198 By (83.167.67.34|148.251.91.38, 83.167.67.34) on 2014-07-15 03:38

เรียงเก่งจัง question

#197 By รัีกเจม (113.53.75.50|113.53.75.50) on 2014-01-23 19:11

ขอบคุณค่ะbig smile

#196 By แสบ (103.7.57.18|110.49.242.133) on 2012-05-27 20:54

:D ขอบคุณมากๆๆๆๆๆ big smile ไม่งั้นไม่ได้คะแนน นะเนี่ย big smile big smile big smile big smile big smile big smile

#195 By NO_NAME (180.180.147.202) on 2012-01-14 21:37

การปกครองเริ่มตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ เป็นต้นมา หลังจากที่ได้ผนวกเอาอาณาจักรสุโขทัยมาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยา โดยมีลักษณะสำคัญ 2 ประการคือ
1. จัดการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง
2. แยกกิจการฝ่ายพลเรือนกับฝ่ายทหารออกจากกัน
การปกครองส่วนกลาง
สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ โปรดฯให้มีตำแหน่งสมุหกลาโหมรับผิดชอบด้านการทหาร นอกจากนี้ยังได้ทรงตั้งหน่วยงานเพิ่มขึ้นมา อีก 2 กรม คือ
กรมมหาดไทย มีพระยาจักรีศรีองครักษ์เป็นสมุหนายก มีฐานะเป็นอัครมหาเสนาบดี มีหน้าที่ควบคุมกิจการพลเรือนทั่วประเทศ
กรมกลาโหม มีพระยามหาเสนาเป็นสมุหพระกลาโหม มีฐานะเป็นอัครมหาเสนาบดี มีหน้าที่ควบคุมกิจการทหารทั่วประเทศ
นอกจากนี้ใน 4 กรมจตุสดมภ์ที่มีอยู่แล้ว ทรงให้มีการปรับปรุงเสียใหม่ โดยตั้งเสนาบดีขึ้นมาควบคุมและรับผิดชอบในแต่ละกรมคือ
กรมเมือง (เวียง) มีพระนครบาลเป็นเสนาบดี
กรมวัง มีพระธรรมาธิกรณ์เป็นเสนาบดี
กรมคลัง มีพระโกษาธิบดีเป็นเสนาบดี
กรมนา มีพระเกษตราธิการเป็นเสนาบดี
การปกครองส่วนภูมิภาค
สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงยกเลิกการปกครองแบบเดิมทั้งหมด แล้วจัดระบบใหม่ดังนี้
1 .) หัวเมืองชั้นใน ยกเลิกเมืองหน้าด่านแล้วเปลี่ยนเป็นเมืองชั้นใน มีฐานะเป็นเมืองจัตวา ผู้ปกครองเมืองเหล่านี้เรียกว่า ผู้รั้ง พระมหากษัตริย์จะเป็นผู้แต่งตั้งขุนนางในกรุงศรีอยุธยา ทำหน้าที่ผู้รั้งเมือง ต้องรับคำสั่งจากในราชธานีไปปฏิบัติเท่านั้นไม่มีอำนาจในการปกครองโดยตรง
2) หัวเมืองชั้นนอก (เมืองพระยามหานคร) เป็นหัวเมืองที่อยู่ภายนอกราชธานีออกไป จัดเป็นหัวเมืองชั้นตรี โท เอก ตามขนาดและความสำคัญของหัวเมืองนั้น เมืองเหล่านี้มีฐานะเดียวกันกับหัวเมืองชั้นใน คือขึ้นอยู่ในการปกครองจากราชธานีเท่านั้น
3) หัวเมืองประเทศราช ยังให้มีการปกครองเหมือนเดิม มีแบบแผนขนบธรรมเนียมเป็นของตนเอง มีเจ้าเมืองเป็นคนในท้องถิ่นนั้น ส่วนกลางจะไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวในด้านการปกครอง แต่ต้องส่งเครื่องราชบรรณาการมาถวาย

การปกครองส่วนท้องถิ่น แบ่งการปกครองเป็นหน่วยย่อย โดยแบ่งเป็น
1) บ้าน หรือหมู่บ้าน มีผู้ใหญ่บ้าน มีผู้ว่าราชการเมืองเป็นหัวหน้า จากการเลือกตั้งจากหลายบ้าน
2) ตำบล เกิดจากหลายๆ หมู่บ้านรวมกันมีกำนันเป็นหัวหน้ามีบรรดาศักดิ์เป็น พัน

3) แขวง เกิดจากหลายๆ ตำบลรวมกัน มีหมื่นแขวงเป็นผู้ปกครอง
4) เมือง เกิดจากหลายๆ แขวงรวมกัน มีผู้รั้งหรือพระยามหานครเป็นผู้ปกครอง
ต่อมาในรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 ได้มีการปรับปรุงระเบียบการปกครองทางด้านการทหาร ได้แก่

1. การจัดทำสารบัญชี (หรือสารบาญชี) เพื่อให้ทราบว่ามีกำลังไพร่พลมากน้อยเพียงใด
2. สร้างตำราพิชัยสงคราม ซึ่งเป็นตำราที่ว่าด้วยการจัดทัพ การเดินทัพ การตั้งค่าย การจู่โจมและการตั้งรับ ส่วนหนึ่งของตำราได้มาจากทหารอาสาชาวโปรตุเกส
3. การทำพิธีทุกหัวเมือง ซักซ้อมความพร้อมเพรียงเพื่อสำรวจจำนวนไพร่พล (คล้ายกับพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณต่อธงชัยเฉลิมพลในปัจจุบัน)

#194 By ... (111.84.192.32) on 2011-12-04 20:18

big smileดะดะดะ big smile open-mounthed smile sad smile angry smile question surprised smile surprised smile wink cry cry surprised smile surprised smile

#193 By ฮะ (111.84.192.32) on 2011-12-04 20:15

#192 By ฟสนอำิ่ห้่กาิกส (118.172.64.195) on 2011-12-01 10:25

big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile big smile ขอบคุณจร้าาาาาาาาาที่ให้ข้อมูลอยุธยาตอนกลางจร้า

#191 By แพรว (124.120.203.52) on 2011-10-09 16:13

นำข้อมูลดีๆ แบบนี้มาอีกนะคะ
ขอบคุณค่ะ

#190 By PT (110.49.241.9) on 2011-09-10 21:05

นำข้อมูลดีๆ แบบบนี้มาอีกนะคะ
ขอบคุณค่ะ

#189 By PT (110.49.241.9) on 2011-09-10 21:02

-=ชอบมากเลยงะ=-big smile big smile big smile

#188 By izeno (118.174.37.94) on 2011-07-06 12:27

question ก็ ok นะเนี่ยembarrassed

#187 By 123456789 (49.230.250.61) on 2011-02-23 22:46

ควยยย

#186 By ฟหกฟ (61.7.174.231) on 2011-02-09 15:04

ไอหัวดอembarrassed sad smile

#185 By ดา (223.205.177.45) on 2011-01-14 09:28

สวัสดีชาวโลกอย่าตกใจเรามาอย่าเป็นมิตconfused smile

#184 By sdl (223.205.177.45) on 2011-01-14 09:13

#183 By dsdswds (223.205.177.45) on 2011-01-14 08:59

ขอบคุนdouble wink

#182 By apishaya (124.122.234.201) on 2010-12-25 12:08

เจ็งอ่ะ
เยี่ยม
อยากรู้หาด้ายopen-mounthed smile ชอบ

#181 By เนย (223.207.157.108) on 2010-11-23 20:36

งงsad smile

#180 By ฟฟฟฟ (223.204.242.28) on 2010-11-18 20:59

thank

#179 By ATOM (125.27.86.103) on 2010-10-17 11:46

#178 By .................. (125.27.86.103) on 2010-10-17 11:45

q7ebum <a href="http://pybgxhyzvvfh.com/">pybgxhyzvvfh</a>, [url=http://vdldpxaclgpi.com/]vdldpxaclgpi[/url], [link=http://pkojjrwxxftk.com/]pkojjrwxxftk[/link], http://vepdgzupkgxm.com/

#177 By djcdqdhpa (212.138.113.15) on 2010-10-11 16:55

comment6, Lasix, antabuse liver, klonopin medication, cialis super active 20 mg, Cialis, order rx viagra, Valtrex, acomplia, meridia, Cialis, Levaquin, low cost viagra,

#176 By buy ambien (187.115.74.210) on 2010-10-10 15:35

comment5, lexapro ocd, alprazolam alcohol aggression, absolute cheapest cialis, Doxycycline, lipitor.com, boards cat prednisone, propecia, valtrex fever, reductil, Meridia, Phentermine,

#175 By brown discharge clomid (202.137.31.1) on 2010-10-10 13:10

comment5, lexapro ocd, alprazolam alcohol aggression, absolute cheapest cialis, Doxycycline, lipitor.com, boards cat prednisone, propecia, valtrex fever, reductil, Meridia, Phentermine,

#174 By brown discharge clomid (216.225.30.65) on 2010-10-10 13:10

comment5, Nexium, lexapro, alprazolam.com, prednisone, Viagra, finasteride, valtrex online, meridia cheap from india, phentermine 37.5, Viagra, clomid level progesterone,

#173 By Meridia (62.243.129.218) on 2010-10-09 21:39

comment2, Klonopin, Alprazolam, zolpidem, lipitor.com, Prednisone, Valtrex,

#172 By Prednisone (69.172.204.137) on 2010-10-09 19:09

comment6, nexium, klonopin wafer, weight gain lexapro, Doxycycline, what foods act like valium, zolpidem, cialis viagra, cat prednisone, lipitor and side effects, free valtrex, acomplia prescription, ambien, meridia, Phentermine, aberela, levaquin online order, rimonabant, order viagra, clomid pharmacy purchase,

#171 By Adipex (85.14.98.150) on 2010-10-09 16:42

comment5, Adipex, antabuse herb like that work, lexapro, accutane.com, Viagra, alprazolam, Valium, Cialis, Prednisone, research viagra, propecia 90 pills, acomplia, ambien, buy uk reductil, Meridia, cialis.com, retin a micro wrinkles, order clomid,

#170 By alprazolam (193.251.160.120) on 2010-10-08 23:17

comment1, cheap adipex-p, nexium vs prilosec, Klonopin, 2mg alprazolam fedex, cialis, 100 doxycycline mg, valium, 20mg prednisone, viagra, picture propecia result, Valtrex, acomplia no script, ambien, information on meridia, how to apply retin a, antibiotic levaquin, Clomid,

#169 By Cialis (92.61.34.22) on 2010-10-08 18:16

comment1, acomplia, Viagra,

#168 By viagra (12.190.241.149) on 2010-10-08 04:47

comment4, zolpidem generic, Lipitor, prednisone, Cialis, is viagra addictive,

#167 By Lexapro (62.243.129.218) on 2010-10-08 02:09

แบบว่า งง อ่ะ ค่ะquestion question question question question question question question question

#166 By Tom Diiz*-* (27.130.92.32) on 2010-10-08 02:03

*-*

#165 By (27.130.92.32) on 2010-10-08 02:01

comment2, adipex-p 37.5mg tablets, Antabuse, generic nexium, lexapro.com, viagra, cialis, lipitor, dog effects in prednisone side, Valtrex, acomplia miracle diet pill, Ambien, Reductil, Meridia, cheap 37 5 phentermine, Retin-A, levaquin mrsa, Viagra,

#164 By acomplia rimonabant profile (83.206.194.150) on 2010-10-07 21:05

กาฟดเหาเหาก่ดำหนาหฟื่ด้อาสิดกฟืกด่เห่ฟากห่เกห่ด้ ห้ด่หากกด่หาก่ ห่ำหื่ด่ไฟเพ
เพดเพดเ
กดเ

พเฟเพเ
ฟหกดเฟ

ๆ"ฎฑฏ"ฎฑโฎฑโด

#163 By (125.27.118.10) on 2010-10-05 12:11

O37g2Z <a href="http://fricyzxvhxlg.com/">fricyzxvhxlg</a>, [url=http://nctgzfidkwyz.com/]nctgzfidkwyz[/url], [link=http://tastcnxdsmrs.com/]tastcnxdsmrs[/link], http://xdkkhadxipdw.com/

#162 By jrzxqmw (128.242.246.106) on 2010-10-02 18:23

dtLeMC <a href="http://vivfddgvdwch.com/">vivfddgvdwch</a>, [url=http://opqfvnjfsmcm.com/]opqfvnjfsmcm[/url], [link=http://hgwtjdyogxli.com/]hgwtjdyogxli[/link], http://brvkfdomgmzm.com/

#161 By gufbucwg (193.251.160.120) on 2010-10-02 18:22

surprised smile surprised smile

#160 By (182.93.186.128) on 2010-09-29 10:44

มีความรู้มาก surprised smile

#159 By (203.172.215.235) on 2010-09-27 13:58

บอกได้เลยว่าห่วยมากมาก ">บอกได้เลยว่าห่วยมากมาก

#158 By 121 (183.89.5.100) on 2010-09-25 10:12

หวยๆๆๆมากๆ

#157 By (183.89.5.100) on 2010-09-25 10:11

#156 By (183.89.5.100) on 2010-09-25 10:10